خانه » دسته‌بندی نشده » حفظ روابط خویشاوندی و بهداشت روان
دوره DBA مدیریت اجرایی کلاس زبان مشهد آزمون وکالت آزمون سردفتری

حفظ روابط خویشاوندی و بهداشت روان

۲۱۳۵cbba4bb50a0aca50e812909449d1

صله رحم، حفظ روابط خویشاوندی و بهداشت روان

یکی از راههای جدی و اساسی در راه کمال و تعالی انسان ارتباطات اجتماعی است. بسیاری از نیازهای عالی آدمی و شکوفا شدن استعدادها و خلاقیت های او فقط از طریق تعامل بین فردی اجتماعی تعریف می شود. ارتباط فرد با آفریننده این نظام، از سویی با رهبران دینی و ملی و از سوی دیگر با تمام جامعه انسانیت، بخصوص با اولویت های عاطفی مانند: پدر و مادر، خویشان و جامعه همواره برقرار بوده است.

 

این رابطه با خویشان و اقوام در تمامی ادیان آسمانی و نظریات اجتماعی تاکید شده و در اسلام این پدیده تحت عنوان «صله رحم» مطرح و ضرورت آن در روایات و آیات مورد تاکید قرار گرفته است. پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «سفارش می کنم حاضر و غائب امتم و آنانی که در اصلاب پدران و در رحم مادرانشان هستند تا روز قیامت که، صله رحم کنند اگر چه به فاصله یک سال راه باشد، زیرا صله رحم جزء دین است.»

 

  • آثار حفظ روابط خویشاوندی:

 

۱) احساس امنیت:

الف) احساس مورد علاقه نبودن، طردشدگی و مورد تنفر و خصومت دیگران واقع شدن

 

ب) حس تنهایی

ج) احساس در معرض خطر بودن

 

حفظ پیوندهای فامیلی می تواند تنها بودن را از شخص گرفته و احساس نماید مورد علاقه و عطوفت دیگران قرار دارد و در نتیجه در کاهش استرس او موثر خواهد بود. در دید و بازدیدها اطمینان می یابد که مورد پذیرش خویشاوندان است و می داند در مواقع بروز ناملایمات از پشتوانه محکم و استواری برخوردار می باشد، روانشناسان معتقدند«برخورد منفی [دعوا و برخورد خصمانه] بهتر از بی نوازشی و نادیده شدن است».در این صورت توان و مقاومت افراد به تقویت «من» می انجامد و با داشتن «من قوی» مشکلات زندگی کمتر نمود یافته و فشار روانی کاهش می یابد.

این مسئله در مورد افراد سالمند مصداق بیشتری دارد، زیر احساس ناامنی در این افراد بیشتر است و به دلیل عدم قدرت برای ادامه کار و از دست دادن موقعیت اجتماعی، زمینه طرد شدگی و تنهایی برای آنان بیشتر فراهم می شود. بنابراین ارتباط و تعظیم سالخوردگان در کاهش حس ناامنی آنان بسیار موثر است. پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: «تجلیل از پیران نوعی تجلیل از خداوند سبحان است.»

 

 

۲) احساس ارزش:

نیاز به ارزشمندی و عزت نفس یکی دیگر از عوامل موثر در بهداشت روانی فرد در جامعه است. این نیاز فقط در ارتباط با دیگران ارضا می شود. همراهی با جمع به نحو سالم و متعادل برای تعادل روانی و تکامل وجودی ضروری است.

 

حفظ روابط خویشاوندی به انسان اعتماد به نفس، توانایی و کفایت را القا کرده و او خود را موجودی مفید در دنیا می یابد. در غیر این صورت احساس حقارت و ضعف و یا حس خود بزرگبینی در فرد ایجاد می شود. یعنی شخص یا خود را کم و متزلزل تصور می کند و یا خود مدار و خودنما خواهد شد. هر دوی این قطب های احساسی نشان دهنده اختلال در درک واقعیات و واکنش های دیگران نسبت به خود است. روانشناسان معتقدند علت اصلی حس حقارت و خود بزرگ بینی را می توان در طرد شدن مداوم از طرف اطرافیان دانست که همین مسئله ریشه بسیاری از ناهنجاری های روانی است.

 

روابط اجتماعی چون بر اساس احترام متقابل و در فضایی از محبت و علاقه نسبت به یکدیگر صورت می گیرد و طرفین بر مبنای علاقه های عاطفی و فامیلی اقدام به دید و بازدید می کنند و جهت ابراز ارادت و نشان دادن محبت و احترام قلبی که برای طرف مقابل خود قائل هستند دست به چنین عملی می زنند، بنابراین فرد احساس می کند مورد تائید اطرافیان واقع گردیده است. به عبارتی معاشرت باعث می شود فرد در میان خانواده اش محبوب شود.

 

 

با احساس ارزش شخص به دیگران محبت می ورزد و به این باور می رسد که می تواند رضایت و خرسندی اطرافیان را فراهم سازد. با توجه به اینکه صله رحم یک تکلیف همگانی است، بنابراین باعث تامین احساس ارزشمندی و عزت نفس در طرفین می گردد.

 

۳) همانند سازی

 

اولین تجربه مهم کودک در همانندسازی معمولا با مادر آغاز می شود و با گذشت زمان با افراد دیگر خانواده و نزدیکان نیز مرتبط شده و روابط عاطفی، اجتماعی او گسترش می یابد و از همین راه «خود ایده آل» را بر اساس در هم آمیختن این روابط بخصوص با همانند سازی با والدین و اطرافیان همجنس خود بنا می نهد.

 

دکتر فرزام جامعه شناس می گوید: در زندگی های سنتی که خانواده گسترده است، محدوده ارتباطی طفل وسیعتر و تنوع همانند سازی او بیشتر بوده بنابراین اگر نتواند با پدر و مادر ارتباط برقرار نماید غالبا با پدربزرگ و مادربزرگ و حتی دایی و عمه و عمو و خاله ارتباط برقرار می کند و بسیاری از نیازهای خود را برآورده می نماید. در شهرهای بزرگ مثل تهران به علت شرایط زندگی شهری، خانواده گسترده کمیاب تر است و کودکان نیز از روابط عاطفی متنوع محرومند.

 

 

راه های موثرتری که می توان به عنوان الگو به بالا بردن رشد اجتماعی کودکان کمک کرد عبارتند از:

الف) داشتن دوره های هفتگی، ماهانه و… در خانواده و شرکت دادن فعال کودکان در آنها.

 

ب) احترام به دیگران و برخوردهای مودبانه بازدید کنندگان.

ج) ایجاد فضای صمیمی و گرم در دید و بازدیدهای فامیلی.

 

د)شرکت فعال همراه با کودکان در مراسم ملی، مذهبی، جشن ها و سوگواری های فامیلی و دوستان.

هر چه افق دید کودک وسیع تر می شود، فرصت های زیادتری برای مشاهده و تقلید از رفتارهای افرادی که در این مسیر با آنها روبرو می شود، می یابد. یک نظریه پرداز اجتماعی می گوید: «بخش مهمی از آنچه فرد یاد می گیرد از طریق تقلید و یا الگوپردازی است.»

 

خوش رفتاری، ادب و راه های مختلف واکنش نسبت به دیگران کمتر با آموزش مستقل ممکن می شود بلکه از طریق الگو مشاهده و حتی بدون آگاهی خود الگو و الگو گیرنده، کسب می شود. لذا یکی از آثار روابط اجتماعی آموزش غیرمستقیم خوش رفتاری و تعادل در معاشرت و پختگی است.

 

۴) کاهش اضطراب اجتماعی [کمرویی ]

 

اصولا انسان موجودی اجتماعی و نیازمند برقراری ارتباط با دیگران است در صورت قطع ارتباط کامل از مردم، فرد هیچ انگیزه ای برای خلق اثر چه در تولید و چه در دنیای علم، صنعت و هنر ندارد. روانشناسان معتقدند، بسیاری از نیازها و استعدادها و خلاقیت های آدمی فقط از طریق تعامل بین فردی و اجتماعی ارضاء می شود. در این میان کمرویی نوعی توجه غیر عادی و مضطربانه به خویشتن در یک موقعیت اجتماعی که در نتیجه فرد دچار تنش روانی عضلانی شده و رفتارهای خام و ناسنجیده و واکنش های نامناسب بروز می کند.که ریشه «اضطراب اجتماعی» دارد تنها از طریق تقویت مهارت های ارتباطی قابل درمان است. پدران و مادران و نزدیکان به عنوان موثرترین و محبوب ترین الگوهای رفتاری در تعلیم و تربیت و تقویت این تکنیک ها محسوب می شوند.

 

والدین مستقیم یا غیر مستقیم الگوی فرزندان به حساب می آیند. بنابراین خود اولیاء باید ترتیب اجتماعی لازم و همچنین مهارت های ارتباطی با دیگران را داشته باشند تا بتوانند فرزندان خود را نیز اجتماعی تربیت کنند. زیرا در این تبادلات به دلیل بار عاطفی زیادی که در بر دارد بهتر می توان کودک را به محیط بیرون از خانه آشنا کرد و با قرار گرفتن کودک در چنین موقعیت هایی او را آماده نمود تا با افراد و وضعیت های جدید و غریبه راحت تر ارتباط برقرار کند.

 

 

و کمتر دچار اضطراب و ترس شود. بنابراین صله رحم در کاهش ترس و تقویت مهارت های اجتماعی نقش موثری می تواند داشته باشد.

 

۵) جلب حمایت های اجتماعی

 

شواهد نشان می دهد که افراد بهره مند از روابط اجتماعی، سالم تر از افرادی هستند که از این تعاملات اجتماعی محرومند. پژوهشگران در یافته اند هرچه تماس ها و پیوندهای گروهی افراد بیشتر شود عمر آنها طولانی تر خواهد شد.

حمایت اجتماعی از طرف دوستان، فامیل، همکاران، همسایگان و آشنایان به صورت های حمایت ملموس یا مادی مثل قرض دادن یا مراقبت از کودکان، حمایت اطلاعاتی، ارائه پیشنهادهای سودمند و همفکری کردن و حمایت عاطفی [القای اینکه شخص با ارزش و محترم و لایق مراقبت است] اعمال می گردد. این روابط فرد را از نگرش مثبت تری به زندگی و همچنین احساس عزت نفس بالاتری برخوردار می کند و با توزیع یا به حداقل رساندن آسیب های ابتدایی رویدادهای بالقوه فشارزا را بی خطرتر می کند در اسلام توصیه های موکد نسبت به نیکوکاری و احسان، اخوت و الفت و محبت، حسن خلق و ایجاد سرور در مومنین، صله رحم و عیادت از بیماران، ترغیب به جود و بخشش و سخاوت، تاکید بر جماعت و تعامل با دیگران شده است. ادیان الهی همه مومنین را اعضای یک خانواده می دانند که در یک شبکه اجتماعی گسترده روابط صمیمانه و منبعث از پیوند الهی با یکدیگر برقرار می سازند.

 

 

۶) تعادل روحی، روانی

بنیاد زندگی انسان در اجتماع دو بعد در هم تنیده شده است. اول اینکه هر فردی می خواهد همان گونه که هست و می خواهد باشد مورد تائید و احترام قرار گیرد. دوم اینکه به طور ذاتی و طبیعی همراهان خود را در همان راهی که هستند تائید کند.

 

 

دکتر رحمانی کارشناس روانشناسی می گوید: «فرد یاد نمی گیرد که اجتماعی باشد بلکه هست و این را خانواده، خویشان و جامعه شکوفا می کنند. میزان و سطح روابط منوط است به عوامل متعددی،اول اینکه ما یک سری نیازهایی داریم که در تقابل با دیگران شکل می گیرد و از طرف دیگر نیازهای متعدد روانشناختی هست که از طرف دیگران و محیط برآورده می شود و یکی از مولفه های تعریف از خود بر می گردد به تعلق ما به گروه و روابط داخل آن. هرچه سطح روابط عمیق تر و عاطفی باشد طبیعتا از اوضاع روانی رو به رشدی برخوردار خواهیم بود.»

 

هیزل برنر می گوید: «بزرگی انسان از این ناشی نمی شود که از خارج مقام والایی به او اعطا شود بلکه نشان آدمی در گرو این است که انسان خود خلا ق خویش است.»

 

 

روابط سالم اجتماعی و خویشاوندی دارای ویژگی هایی است که عبارتند از:

الف) در روابط بین فردی ارتباط به شکل طبیعی و ساده است و دیدگاه های یکدیگر را درک و لمس می کنند.

 

ب) انتظارات و خواسته هایشان از دیگری منطقی است.

ج) فعال نه به رشد و خشنودی دیگر توجه دارند.

 

د) هر یک آزادانه دیگری را در جهت خود بودن تامین می کنند و سعی در کنترل دیگری ندارند.

در روابط سالم هر یک از طرفین به اراده و اختیار همدیگر ارج نهاده و داشتن هدف و رشد در راستای خود شکوفایی را با ارزش و اهمیت تلقی می کنند.

نظر شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدفیلدهای علامت گذاری شده *

*

طراحی سایت و سئو