خانه » روانشناسی » روابط اجتماعی » عفت کلام داشتن
دوره DBA مدیریت اجرایی کلاس زبان مشهد آزمون وکالت آزمون سردفتری

عفت کلام داشتن

۱۳۳-۴۰۲۹

لطفا عفت کلام داشته باش

 

«لطفا درست صحبت کن»، «حرف دهنت رو بفهم…»، «چه خبرته چرا دعوا داری؟!…»، «عفت کلام داشته باش» و… این عبارت ها می تواند مقدمه یک جر و بحث جدی تا دعوا و کتک کاری جدی تر باشد که یک چیز در تمام آنها مشترک خواهد بود؛ «فحاشی».

 

«آقا همین کنار پیاده می شوم» مسافر این جمله را می گوید و آماده باز کردن در خودروست، با دست دیگر ۲ اسکناس ۲۰۰ تومانی را در کف دست راننده می گذارد، راننده که مرد میانسال ۵۰ و چند ساله ای است نگاهی به ۲ اسکناس می اندازد و سریع می گوید: «آقاجون، ۱۰۰ تومن دیگه بدی درست میشه…»

 

 

با شنیدن این جمله صورت مسافر جمع می شود: «چی؟ من هر روز این مسیر رو می رم و می آم، از این خبرها نیست!»، «من هم این مسیر کارمه و روزی ۲۰۰ تا مسافر می برم و می یارم، آقاجون جر و بحث نکن، کرایه ها زیاد شده، خبر نداری بپرس…»، «حالا می خوای زیادی بگیری، بگو، چرا دروغ می گی مرد حسابی»، «مرد حسابی باباته، مرتیکه چرا سر صبحی پا رو اعصابمون می ذاری» و… حالا دیگر خودرو متوقف شده و مرد مسافر از شیشه جلو، راننده را آماج حرف هایی قرار می دهد که مسافران دیگر مجبور به شنیدن آن هستند و راننده برای این که کم نیاورد، صدایش را روی سرش انداخته و در آستانه پیاده شدن از سمت دیگر خودرو، اعضای خانواده مرد مسافر را با الفاظ رکیک یاد می کند و… .

 

 

 

بوستان شمال شهر در شب های جمعه جای سوزن انداختن نیست، از ترافیک خودروهایی که می خواهند وارد بوستان شوند تا همهمه خانواده ها که با بار و بنه دنبال گوشه دنجی برای پهن کردن اسباب و اثاثیه می گردند، همگی نشان می دهد که ورود به این بوستان صبر و حوصله زیادی می طلبد ۲ خودرو کنار هم متوقف می شوند، زن و بچه از آنها پایین می آیند، ۱۰، ۱۲ نفری هستند؛ از نوجوان ۱۶ ساله تا کودک ۴ ساله و از پیرمرد ۷۰ ساله تا زن باردار و… پر سر و صدا هستند و شلوغ، اثاث پهن می کنند و بخشی از چمن پارک را در قرق دارند، منقل و زغال را برپا می کنند که نشان از پختن کباب دارد، در چند متری آنان، اما خانواده ای ۴ نفره نشسته که مشغول استراحت هستند، دود منقل به هوا می رود و از قضا دود از زغال سیاه تر بر سر و صورت خانواده ۴ نفره می نشیند، بچه ها به سرفه می افتند، اما مرد درشت اندامی که مشغول بادزدن زغال ها است، آنها را نمی بیند، پدر خانواده اعتراض می کند، ۲ مرد قوی هیکل که می توانستند با یک عذرخواهی ساده غائله را بخوابانند با این جمله که «پارک که مال بابات نیست!» آتش بلوایی را روشن می کنند که نصف بوستان از حالت عادی خارج می شود، در حالی که چشمان بهت زده کودکان، بزرگ ترها را نشانه گرفته و افراد مسن پشت لب می گزند، الفاظ رکیک و فحش های هم قافیه است که در فضا می پاشد.

 

 

در محیط استادیوم صدا به صدا نمی رسد، آبی ها یک طرف نشسته اند و قرمزها یک طرف، جالب این که از بازی آبی و قرمز خبری نیست، تنها طرفدارانند که جای ۲ تیم را سبز نگاه داشته اند، با هر سوت داور، نعره ای از گوشه ای بلند می شود، نعره ای که لفظی زشت را حواله بازیکن یا داور می کند، هنوز نیمه اول تمام نشده که ۱۵، ۲۰ نفری از گوشه شرقی استادیوم، همنوا می شوند و شعری می خوانند، نصف آنچه در شعر آمده فحش و ناسزای هم قافیه است، آنها که تازه به استادیوم می آیند، به این فضا عادت ندارند، اما گویی این عادت همه فوتبالدوستانی است که به استادیوم می آیند.

 

۳ دقیقه کافی است تا افرادی که در خواندن این هجونامه همنوا شده اند به بیش از ۱۰۰ نفر برسد، صدایشان در فضای استادیوم پیچیده، حتی ماموران نیروی انتظامی هم به شنیدن این عبارات زشت عادت کرده اند و هیچ واکنشی نشان نمی دهند. آن که گل زده، فحش می شنود، آن که پنالتی را خراب کرده، فحش می شنود. داور و خط نگهدار هر دو نزدیک ترین اعضای خانواده شان مشمول این ناسزاهاست و در این بین نوجوانان ۱۵، ۱۶ ساله ای که در همصداشدن بااین جمع نوپا هستند، فکر می کنند با گفتن این فحش ها قد کشیده اند و به جمع بزرگ ترها راه یافته اند.

 

 

 

اتوبوس شرکت واحد غروب ها پر از آدم های خسته است و خسته تر از راننده ای است که در شلوغ ترین ساعات شبانه روز دنده عوض می کند و ترمز و کلاچ می گیرد، ایستگاه به ایستگاه چند بار در را می زند و باز می کند، یکی جا می ماند و دیگری لای در می ماند، هر ایستگاه جمعیت بیشتر به هم فشرده می شود، در ایستگاه میانی راه در را می زند. ۳ نفر پیاده می شوند. ۴ نفر منتظر سوارشدن هستند. به زور از در پشتی داخل می شوند. در بخش خانم ها، صدایی ضعیف بلند می شود «آقا پیاده می شم!».

 

چند نفر از آقایان برای رساندن صدای زن که مادری ۶۰ ، ۶۵ ساله است با او همصدا می شوند که «آقا پیاده می شن!» راننده از آینه چشم غره ای می رود که: «مادر زودتر پیاده شو، ملت رو علاف خودت کردی.» زن در حالی که اسکناس ۲۰۰ تومانی مچاله را در دست دارد، از فرط گذشتن از جمعیت به همفشرده، کلافه و عصبی شده با تندی می گوید: «چه خبرته مگه سر می بری. کوری نمی بینی. جمعیت زیاده…» راننده از این تندی از کوره درمی رود:

 

«حرف دهنت رو بفهم، طلبکار هم هستی؟»، «مرده شورت ببره با این رانندگیت، بگیر کرایه ات رو»، «حیف که پیرزنی وگرنه…»، «پیرزن، ننه اته…» و… راننده دیگر نمی فهمد چه می گوید و هر چه مسافران تشویق به فرستادن صلوات می کنند، او تنها صدای خودش را می شنود که آوار صفت های زشت را به زنی هوار می کند که دست کمی از مادرش ندارد… .

 

 

نکته: با وجود مذمت بیان الفاظ رکیک در تربیت اسلامی؛ فحش و ناسزا در شوخی های روزانه ما نیز جا باز کرده است، بیان الفاظ رکیک و فحش های ناموسی این روزها به بخشی از فرهنگ شفاهی ما تبدیل شده که معمولا از روی عادت بر زبان جاری می شود.

 

 

 

«می خوام بدونم کی به مانتوی دختر من گیر داده» مادر دانش آموز مدرسه راهنمایی برافروخته است. دست هایش را تکان می دهد، اهالی اتاق دفتر با تعجب نگاهش می کنند. «به چه جراتی تو گوش دختر من زده، به چه حقی…» مدیر مدرسه از اتاقش بیرون می آید: «خانم سلامی بفرمایید، بنشینید، چرا خودتان را اذیت می کنید، همه چیز با گفت وگو حل می شود …» مادر که از شنیدن این جمله بیشتر عصبانی شده، صدایش را بلندتر می کند: «ا… اون زمان که معاون شما توی گوش دختر من زد، لفظ قلم حرف نزدید. گفت وگو نکردید. ایستادید تماشا کردید.

 

می دانید این برخورد معاون شما چه تاثیر بر دختر من گذاشته؟…» در همین موقع، معاون مدرسه وارد می شود و انگار با دانش آموزی صحبت می کند. مادر را خطاب قرار می دهد. او حتی اشارت های ابروی مدیر را که می گوید آرامش خود را حفظ کنید، نمی بیند: «چه خبرته خانم، همین ادبیات رو داری که دخترت بی ادب و بی نزاکت تربیت می شه» حالا دیگر فضا آن قدر ملتهب است که مدیر مدرسه لب می گزد و از معاونش می خواهد ساکت باشد، اما معاون مدرسه از دختر دانش آموز و مادرش دل پری دارد.

 

مادر هم برای حفظ شان خود و دخترش از احاله الفاظ رکیکی که خانواده معاون را نشانه گرفته کوتاهی نمی کند، الفاظی که با محیط فرهنگی مثل مدرسه هیچ تناسبی ندارد، دختران دانش آموز جلوی دفتر تجمع کرده اند، کلمات زشت بر سر و صورت بچه ها می پاشد، آنها خیلی از آن ناسزاها را تا آن روز نشنیده بودند…

 

 

در بزرگراه های کلانشهری مثل تهران یک انحراف به چپ ساده، مستعد برپاکردن بلواست. بخصوص اگر این انحراف به چپ بدون راهنما زدن و بدون بلندکردن دستی برای عذرخواهی باشد، بوق ممتد راننده پشت سر می تواند در ادامه به فحاشی های دنباله دار منجر شود. بزرگراه همت شرق، خروجی بزرگراه حقانی، خودروی پراید با ۴ سرنشین با سرعت ۶۰ کیلومتر می خواهد از مزدای سیاهرنگ از سمت راست سبقت بگیرد و مزدا می خواهد به خروجی وارد شود، به قول راننده ها، روی پراید می گیرد و پراید با بوق کشداری که دنباله اش «آهای یابو …» است، راننده مزدا را متوجه اشتباه می کند.

 

حالا شیشه مزدا پایین می آید و ۲ خودرو با سرعت کم، شانه به شانه حرکت می کنند، اما نه از سر دوستی، «یابو باباته مرتیکه که از سمت راست سبقت می گیری …» زنی که در خودروی مزداست از راننده می خواهد دهان به دهان نشود، بچه هایی که در ۲ خودرو نشسته اند، رنگشان می پرد، نوبت پراید است. جلوی مزدا می پیچد و با قفل فرمان پایین می آید، راننده مزدا هم که نمی خواهد کم بیاورد مادر و خواهر راننده پراید را آماج الفاظ رکیک قرار می دهد و در چند ثانیه عبارت هایی است که بزرگراه را می پوشاند، عبارت هایی که تا چند ثانیه قبل شنیدنش از ۲ راننده شیک پوش و باشخصیت بعید به نظر می رسید.

 

 

 

مرکز خرید … در یکی از خیابان های مرکزی تهران، غروب ها همهمه ای به پاست، بخصوص اگر برخی فروشگاه ها، حراج سالانه و تخفیف ویژه داشته باشند، مقابل ویترین آنها جای سوزن انداختن نیست، از طبقه اول می گذریم و با پله های برقی وارد طبقه دوم می شویم، طبقه دوم خلوت تر به نظر می رسد، ناگهان صدایی از یکی از مغازه ها به هوا می رود. صدا آغشته به جمله ای است که از فرط خجالت گوشهایت را می گیری، شاید گوش های کودکی که همراه توست.

 

جوان از مغازه بیرون می آید، تمام قوم و خویش مردی که داخل مغازه است به زبان جوان می آید، جوانی که به ۲۵ سال نمی رسد، مشتری های چند فروشگاه سراسیمه به طبقه دوم می آیند، کنجکاوی از نگاه عابران می بارد، مرد قوی هیکلی از مغازه بیرون می آید «مادر …» نوجوان، کودک، زن، پیرمرد و پیرزن، وجود هیچ کدام باعث نمی شود که این دو نفر، زبان را در کام نگاه دارند و خودداری کنند، هر عبارتی که جوان می گوید، عبارت زشت تر و زننده تری از مرد درشت اندام به سویش روانه می شود. در سکوت مرکز خرید، فقط عبارات مشمئزکننده است که بدون هیچ حجب و حیایی در فضا می پیچد.

 

 

چرا فحش می دهیم؟ چرا به هم به راحتی نوشیدن آب ناسزا می گوییم؟ چرا وقتی کودک ما ناسزا می گوید، چشم غره می رویم و شاید او را تهدید به ریختن فلفل در دهان کنیم؟ چه کسی قرار است به دهان ما فلفل بریزد؟

 

 

در منابع دینی و روایاتی که از پیشوایان دینی به ما رسیده و مبنای تربیت اسلامی قرار گرفته، فحش و عدم عفت کلام بشدت مورد نکوهش و مذمت قرار گرفته است. از حضرت رسول اکرم(ص) نقل شده است که «ورود انسان بدزبان به بهشت حرام است.» امام صادق(ع) هم براساس روایات فرمودند: «کسی که زبانش موجب ترس و وحشت و نگرانی مردم باشد، جایش در دوزخ است.»

 

در مباحث روان شناسی هم ناسزا و فحش ناشی از استرس و فشارهای روانی یا از روی عادت در صورتی بروز و فرصت عرض اندام دارد که خلأ منطق در وجود فرد تظاهر کند. متاسفانه فحش و ناسزا و بیان الفاظ رکیک این روزها به جزئی از فرهنگ شفاهی ما تبدیل شده و خواسته و ناخواسته نه فقط هنگام خشم، خروش و اضطراب که حتی هنگام شوخی به راحتی بر زبان می آید و بدون آن که حضور اطرافیان به ذهن برسد، فضا را آلوده می کند

 

ساعت ۳۰ / ۱۳، در آهنی و قدیمی مدرسه راهنمایی پسرانه با صدای کشداری باز می شود. چند ثانیه کافی است تا بیش از ۲۰۰ نوجوان ۱۲، ۱۳ ساله به خیابان بروند، انگار همه آنها پشت در کمین کرده بودند، یکی دیگری را هل می دهد، یکی کوله اش را در هوا می چرخاند. ۲ نفر دنبال هم می دوند، ۳ نفر باهم گلاویز شده اند، اگر گذرتان بیفتد تا از میان این پسرکان نوجوان بگذرید، شاید مجبور شوید مسیر را تغییر بدهید، شاید از خجالت سرخ شوید و شاید هم به چند نفرشان نهیب بزنید و بالاخره با بهت از میانشان بگذرید، این نوجوانان چقدر راحت اعضای خانواده هم را آماج الفاظ رکیک قرار می دهند، یک لحظه شک می کنید شاید مدرسه راهنمایی تعطیل نشده و از محله خلافکارها می گذرید، مطمئن باشید درست شنیده اید، آنچه این پسرها به زبان می رانند، قبلا در همین جامعه شنیده اند.

نظر شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدفیلدهای علامت گذاری شده *

*

طراحی سایت و سئو