خانه » روانشناسی » روابط اجتماعی » مقایسه همسایه قدیم با امروز
دوره DBA مدیریت اجرایی کلاس زبان مشهد آزمون وکالت آزمون سردفتری

مقایسه همسایه قدیم با امروز

IMG02350504

مقایسه ارتباطات همسایه ها با یکدیگر در قدیم و امروز

 

این روزها در بسیاری از محله ها می بینیم که همسایه از همسایه خود بی اطلاع است، حتی بیشتر اوقات هم روشنفکرانه پاسخ می دهند که فضولی در کار دیگران کار خوبی نیست. اما در گذشته همسایه ها از مشکلات و مسائل همدیگر مطلع و به مراتب بیش از امروز راز نگهدار بودند.

 

روزگار، روزگار زندگی ماشینی، پیشرفت سریع تکنولوژی، تغییر سبک زندگی و تغییر و تحول گوناگون است. تغییراتی که در معماری خانه های ما نیز رسوخ کرده و باعث شده نوع معماری سازه و مصالح ساختمانی به کار رفته در ساختمان ها همگام با پیشرفت و تغییر و تحولات در زندگی تغییر کند.

 

 

در معماری خانه ها یکی از اجزایی که در گذر زمان دستخوش تغییر شده درهای ورودی منازل است، به گونه ای که امروزه درهای قدیمی و چوبی خانه های قدیم با ویژگی های خاص خود جایشان را به درهای فولادی ریموت دار خوشرنگ و لعابی داده که در برخی از موارد نوع طراحی آنها با الگوبرداری از نمونه های غربی با هویت و فرهنگ ایرانی هیچ همخوانی ای ندارد.

 

این در حالی است که هنوز در برخی از شهرهای ایران خانه های قدیمی ای وجود دارد که درهای چوبی و تاریخی آنها هنوز روی پاشنه خود می چرخد و زیبایی های آنها یادآور خلاقیت و هنر معماران آن دوران است.

 

  • نشانه ای از میهمان دوستی

 

در گذشته در ورودی منازل نشانه ای از سنت و آیین مردمداری، صفا و ارتباط دوسویه میزبان و میهمان بود. ورودی خانه های قدیم به همان اندازه ارج و قرب داشت که اندرونی خانه ها و بدین سان این ورودی ها یا همان که امروز با دو حرف ساده و در قالب یک کلمه به عنوان «در» از آن نام برده می شود، فتح بابی بود برای برقراری ارتباطات میان فرد با اهالی و ساکنان یک محله، قصبه، روستا یا شهر.

 

تزئینات و جنس در، همخوانی آن با بافت محیط اطراف، دیوارها و باورهای پیرامون خود حکایت شیرینی از ارتباط گرم و دوستانه بین مردم بود. در آن روزگار سبک معماری خانه ها، مغازه ها و کوچه ها سرشار از کارکردهای ارتباطی بود.

 

 

ساخت کوچه ها، محله ها، بازارچه ها و گذرها و حتی سردر ورودی خانه ها و سکوهایی که در یک فرورفتگی و در آستانه خانه ها تعبیه می شد، امکان تبادل افکار، اندیشه و آرا و در نتیجه برقراری ارتباطی صمیمانه را فراهم می ساخت.

 

گذشته از اینها، هویت شهری قدیم در پدیده ای به نام دروازه های شهر نمود عینی می یافت. همچنان که مردم برای خانه ها و محل سکونت خویش دری تعبیه می کردند، در بزرگی نیز در سر کوچه، کوی و محله نصب می شد که بعد از گذشتن از یک دالان بزرگ و طولانی، به در هر یک از خانه ها می رسید.

 

 

یکی از ویژگی های درهای قدیم و سنتی منازل ایران، وجود سکوهایی در دو طرف درها بود. این سکوها علاوه بر زیبایی به تناسب بزرگی یا کوچکی خانه و در آن متفاوت بود و کارکرد ارتباطی داشت.

 

عصرگاهان مردان خانه برای رفع خستگی و تبادل اطلاعات و برقراری ارتباطات روی سکوها نشسته و نوعی ارتباطات سنتی و مؤثر را برقرار می کردند.

 

 

این سکوها در اوقاتی که مردان در خانه نبودند به زن ها اختصاص داشت و زن های همسایه این سکوها را به عنوان محفلی برای ارائه و انتقال اخبار، تبادل اطلاعات و خبرگیری به کار می بردند.

 

ورودی خانه های قدیمی هر چند ساده و محقر بود، اما عنصر ارتباطی در آن لحاظ می شد و در عصری که از تکنولوژی رسانه ای و اطلاعاتی خبری نبود، این نوع ارتباطات سنتی بسیار کارآمد و ضروری بود. یکی دیگر از ویژگی های درهای قدیمی منازل فرورفتگی ورودی بود.

 

 

به عبارتی دیگر هر تازه واردی باید یک پله به پایین حرکت می کرد تا بتواند از در عبور کند. ماهیت این پله نشان از فروتنی و افتادگی مردم قدیم داشت، به گونه ای که نوعی ادای احترام افراد تازه وارد به افراد داخل خانه محسوب می شد.

 

 

در خانه های قدیمی درهای اندرونی نیز از سبک معماری و طراحی خاصی برخوردار بود. در طراحی و ساخت اکثر درها از سبکی به نام گره چینی استفاده می شد که امروزه کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.

 

در خانه های قدیم، اندرونی و بیرونی دو فضایی بود که در آن میهمان و میزبان هر دو احساس آرامش می کردند و هیچ کدام مزاحم یکدیگر نبودند. هشتی در خانه های تاریخی با آن معماری زیبای خود نیز آرامش را به کسی که در انتظار صاحبخانه بود، می داد.

 

 

کوبه های در منازل قدیم نیز خود برای مردمان آن دوران تعبیر و مفهوم خاص و کارکردی ویژه داشت. کوبه بزرگ تر و سنگین تر شکل طولی داشت و به تبع آن صدایی کلفت تر و بم تر داشت و در لنگه راست در نصب می شد.

 

این کوبه مخصوص آقایان بود و صاحبخانه یا افراد داخل اندرونی با صدا درآمدن آن در می فهمیدند، آن که پشت در است مرد و مذکر است و باید پوشش اسلامی خویش را حفظ کرده یا این که مرد خانه برای باز کردن در اقدام کند، اما کوبه در سمت چپ حالتی گرد و حلقه مانند داشت و به خاطر ساخت ویژه اش صدایی نسبتا زیرتر از کوبه مردانه داشت و در نتیجه برای اندرونی خانه نیز مشخص می شد که میهمان و کوبنده در یک زن است.

 

 

قوانین نانوشته در این ارتباط آنچنان در بین مردم رواج داشت که تقریباً همه مردم آن را رعایت می کردند و به نوعی نقش آیفون تصویری امروزی را ایفا می کرد.

 

نکته: این روزها چشم های نگران و حساس همسایه جای خود را به دوربین های مداربسته نصب شده در نقاط مختلف منازل داده و درهای ضدسرقت و دزدگیرها داده است

 

در گذشته ارتباط همسایه ها در یک محل و یا دو همسایه دیوار به دیوار با یکدیگر آنقدر نزدیک و صمیمی بود و همسایه ها آنقدر به همدیگر اعتماد داشتند که در برخی از خانه ها یک ورودی روی دیوار مشترک آنها در حیاط ایجاد می شد و روی آن پرده ای نصب می کردند تا خانم ها و فرزندان دو همسایه بتوانند بدون این که وارد کوچه شده و از در ورودی داخل کوچه وارد منازل یکدیگر شوند، از این ورودی وارد حیاط و منازل یکدیگر شوند.

 

همسایه ها آنقدر به یکدیگر اعتماد داشتند که هنگام مسافرت کلید منازل خود را به یکدیگر می سپردند تا در نبود آنها به خانه شان سرکشی کنند، گلدان یا باغچه ها را آب دهند و گاهی مرغ، خروس، گاو و گوسفند همسایه را آب، دانه و علوفه دهند.

 

 

 

  • در های امروزی

 

با گذر زمان و پیشرفت تکنولوژی و تغییر در سبک معماری خانه ها، ساختار درهای ورودی منازل نیز دستخوش تغییر شد و درهای چوبی منازل قدیم جای خود را به درهای فلزی ریموت داری داده که مجهز به قفل و چشم دیجیتال هستند و با کلیدها و کارت های رمزدار و دیجیتال، قفل درهای منازل باز و بسته می شوند.

 

این روزها چشم های نگران و حساس همسایه جای خود را به دوربین های مداربسته نصب شده در نقاط مختلف منازل داده و درهای ضدسرقت و دزدگیرها تا حدودی خیال مردم را برای ترک خانه هایشان یا رفتن به مسافرت راحت کرده اند.

 

از سوی دیگر در روزگار زندگی ماشینی، دیوارهای بی اعتمادی آنقدر در بین ساکنان و همسایه های یک محله بلند شده است که آنها ترجیح می دهند هنگام مسافرت یک چراغ را در منزلشان روشن نگه داشته و در منازل خود را چهارقفله کنند تا این که کلید منزلشان را به همسایه سپرده و به او بگویند در نبود ما مراقب منزل ما باشید و به آن سرکشی کنید.

 

 

  • دیوار بلند بی اعتمادی

 

این روزها در بسیاری از محله ها می بینیم که همسایه از همسایه خود بی اطلاع است، حتی بیشتر اوقات هم روشنفکرانه پاسخ می دهند که فضولی در کار دیگران کار خوبی نیست. اما در گذشته همسایه ها از مشکلات و مسائل همدیگر مطلع و به مراتب بیش از امروز راز نگهدار بودند.

 

در واقع دو ویژگی مهم اعتماد و همکاری مانند چسبی آنان را با هم نگه می داشت و از نفوذ آسیب ها و مشکلات جلوگیری می کرد.

 

 

این ویژگی ها در حال حاضر در برخی از محلات نیز دیده می شود و اساس چنین محله هایی بر تعامل و گفت وگو استوار است.

 

در چنین محله هایی گروه غیررسمی و رسمی زیادی وجود دارد که با هم به گفت وگو و تعامل درخصوص مسائل محله می پردازند و به صورت مشارکتی تصمیماتی برای بهتر شدن محله خود می گیرند و برای عملی شدن تصمیمات با هم همکاری می کنند.

 

 

بدیهی است که تا زمانی که افراد به هم اعتماد نداشته باشند نمی توانند کنار هم بنشینند و با هم راجع به مسائل محله حرف بزنند.

 

اگر شما به همسایه خود اعتماد نداشته باشید، هیچ گاه در آرامش نخواهید بود اما اگر به همسایه خود اعتماد داشته باشید و او را بشناسید احساس می کنید که در مجاورت خود فرد یا افرادی هستند که در مواقع نیاز می توانند به شما کمک کنند.

 

 

وجود چنین نگاهی در گذشته در معماری ورودی خانه ها یا در منازل تاثیر بسزایی داشت، از آنجا که همسایه خود را امین و غمخوار همسایه دیگر می دانست و بر خود تکلیف می کرد که به هنگام گرفتاری و غم و حتی شادی به داد همسایه اش برسد، لذا بندرت مشاهده می شد که در ورودی منازل با چندین قفل و حفاظ محافظت شود.

 

 

در اغلب خانه ها یک در ورودی آهنی وجود داشت که در طول روز باز بود و فقط در مقابل آن پرده ای قرار داشت که اگر نامحرمی خواست وارد منزل شود با گفتن «یاالله» صاحب خانه را از وجود خود مطلع کند، ولی امروز اگر فردی فرزند خود را برای یک دو ساعتی در منزل تنها بگذارد، همسایه خود را از این جریان مطلع نمی سازد چرا که اینجاست که داستان بی اعتمادی هزاران شک و تردید و خیال را در ذهن مادر فرزند به وجود می آورد که آیا مطلع ساختن همسایه کار عاقلانه ای است یا خیر؟

 

 

محمدعلی گلابزاده محقق و مردم شناس در این باره می گوید: در گذشته در محله ها وقتی فردی می خواست به مسافرت برود، زن و بچه و اموالش را به شخصی درویش مسلک، بامرام، لوطی و صاحب قدرت که به آن قلندر می گفتند، می سپرد تا در نبود او حامی و محافظ آنها باشد.

 

 

وی با اشاره به این که با گذشت زمان هر چه زندگی به سمت ماشینی شدن پیش رفت مهربانی و گذشت ها جای خود را به تردیدها و نامهربانی ها دادند، می افزاید: وقتی یک جامعه از خط و خطوط اصلی خود خارج می شود وارد راهی می شود که با سنت های گذشته متفاوت است.

 

 

به گفته محمدعلی گلابزاده تنها راه حل این معضلات اختصار بخشیدن به زندگی، خروج از تجددطلبی و ترغیب جامعه به شیوه های اخلاقی، سنتی و مذهبی است. شاید امروز در جامعه کسانی باشند که بخواهند سنت های گذشته را رعایت کنند، اما دیوار بی اعتمادی به گونه ای است که اجازه این کار را به آنها نمی دهد.

نظر شما

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدفیلدهای علامت گذاری شده *

*

طراحی سایت و سئو